Afroming productierechten weer op de agenda

Wat is afroming?

Afroming betekent dat bij de overdracht van productierechten niet alle rechten volledig overgaan naar de koper of overnemer. Een deel van de rechten wordt als het ware ‘ingehouden’ of ‘gekort’. Dat deel kan de koper dus niet gebruiken.

Een eenvoudig voorbeeld: stel dat een pluimveehouder 1.000 pluimveerechten overdraagt en er geldt een afromingspercentage van 20%. Dan ontvangt de koper niet 1.000, maar 800 bruikbare rechten. De overige 200 rechten verdwijnen uit de markt. Voor de koper betekent dit dat hij minder dieren kan houden dan wanneer de overdracht volledig afromingsvrij zou zijn.

Het doel van afroming is om de totale mestproductie te beperken en daarmee te sturen op de landelijke en sectorale mestproductieplafonds. In de Meststoffenwet zijn daarvoor regels opgenomen.

Waarom is (voorkoming van) afroming belangrijk?

Afroming kan grote gevolgen hebben voor de waarde en uitvoerbaarheid van een transactie. Het gaat namelijk niet alleen om het aantal rechten dat de verkoper op papier verkoopt/verleaset, maar vooral om het aantal rechten dat de koper/lessee uiteindelijk netto ontvangt. Daarnaast moet de verkoper rekening houden dat hij wellicht de productie van zijn bedrijf minder kan uitbreiden dan vooraf gedacht, omdat hij niet alle rechten krijgt.

Dat werkt door in onder meer de koopprijs van de rechten, de financiering van een bedrijfsovername, de vraag hoeveel dieren je na overdracht mag houden, de behoefte aan extra koop of lease van rechten en de fiscale en juridische inrichting van de transactie.

Vooral bij bedrijfsoverdrachten, familieopvolgingen, herstructureringen en overdrachten via een bv of maatschap is het belangrijk om vooraf goed te beoordelen of er sprake is van een afromingsrisico. Ook een wijziging van rechtsvorm, splitsing, samenvoeging of wijziging van zeggenschap kan gevolgen hebben voor de behandeling van productierechten.

Een overdracht binnen de familiesfeer is bij de fosfaatrechten afromingsvrij, hiervoor geldt dus een uitzondering. Er zijn ook nog andere uitzonderingen opgenomen in de wet. De verwachting is dat deze uitzonderingen ook gaan gelden voor de overige productierechten. In ieder geval binnen de familiesfeer, omdat het regeerakkoord expliciet spreekt over afroming buiten de familiesfeer.

Hoe is de situatie nu?

Op dit moment geldt in hoofdlijnen het volgende:

Wat wil het kabinet veranderen?

Het kabinet kondigde in de landbouwparagraaf van het regeerakkoord aan dat zij de wettelijke basis voor dier- en fosfaatrechten verbeteren en uitbreiden naar kalveren en geiten. Daarbij staat dat wanneer een bedrijf overgaat naar een nieuwe eigenaar buiten de familie, zij de dier- en fosfaatrechten afromen. De verschillende afromingspercentages stellen zij voor de zomer vast.

Belangrijk is dat het op dit moment nog om een kabinetsvoornemen gaat. De exacte percentages, de ingangsdatum en het overgangsrecht moet het kabinet nog verder uitwerken. Ook is voor de uitvoering van verschillende plannen politieke medewerking nodig. Tegelijkertijd is de richting duidelijk: afroming van productierechten staat weer nadrukkelijk op de agenda. Dit terwijl recent juist nog de afroming van de pluimvee- en varkensrechten is ingetrokken.

Waarom nu actie ondernemen?

Denk je na over overdracht van productierechten, een bedrijfsovername of een herstructurering? Dan kan timing belangrijk zijn. Zolang voor pluimvee- en varkensrechten nog geen afroming geldt, kan een overdracht in beginsel afromingsvrij plaatsvinden. Als het kabinet de aangekondigde afroming invoert, kan dat anders worden.
Dat maakt het verstandig om voorgenomen transacties niet onnodig vooruit te schuiven. Een intentie of mondelinge afspraak is daarbij meestal niet voldoende. Het gaat uiteindelijk om een juridisch correcte overdracht, tijdige melding en juiste verwerking bij RVO.

Laat je positie tijdig beoordelen

Het kabinetsvoornemen betekent niet dat iedere overdracht direct onmogelijk of ongunstig wordt. Wel betekent het dat de onzekerheid toeneemt. Zeker bij rechten waar nog geen afroming geldt kan het financieel aantrekkelijk zijn om tijdig te beoordelen of je een voorgenomen overdracht nog onder het huidige afromingsvrije regime kan afronden.

Meer weten?

aaff is graag overal van betekenis. Heb je plannen voor overdracht van productierechten, bedrijfsopvolging, verkoop, aankoop of herstructurering? Neem dan op korte termijn contact op met een van onze bedrijfsadviseurs. Samen met jou kijken we welke stappen nodig zijn om fiscale, juridische en bedrijfseconomische risico’s te beperken.