De juiste structuur van je overname: aandelen of activa?

Share of asset deal

De twee meest gebruikte vormen zijn de aandelentransactie (‘share deal’) en de activa/passiva-transactie (‘asset deal’). Daarnaast bestaan er andere mogelijkheden, zoals een juridische fusie of splitsing. Die worden vooral toegepast bij herstructureringen, samenwerkingen of overdrachten binnen familiebedrijven.

Wat is nu precies het verschil tussen een share deal en een asset deal? We zetten de verschillen voor je op een rij. 

Let op: we gaan hierbij uit van een bv-structuur. Neem je een eenmanszaak of een VOF over? Dan is een asset deal de aangewezen structuur, waarbij ook fiscaal op een andere manier met deze rechtsvormen wordt omgegaan.

Wat is een aandelentransactie (share deal)?

Bij een aandelentransactie draagt de verkoper zijn aandelen in de bv (die de onderneming uitoefent) over aan de koper. De bv zelf blijft juridisch bestaan, met alles erop en eraan: activa, personeel, contracten, verplichtingen. De koper neemt de onderneming dus over ‘zoals die is’, met alle baten en lasten. Je kunt het vergelijken met het overnemen van een jas: niet alleen neem je de jas zelf over, maar ook alles wat zich in de zakken bevindt, of dat nu waardevolle spullen zijn of onverwachte verrassingen.

Wat zijn de voordelen van een aandelentransactie? 

• Eenvoudigere overdracht: een aandelentransactie is vaak administratief eenvoudiger en juridisch overzichtelijker te realiseren. De bv blijft als rechtspersoon intact waardoor er minder overdrachtsformaliteiten gelden.
• Behoud van bestaande relaties: de onderneming blijft formeel ongewijzigd. Dit kan vertrouwen geven aan klanten, personeel en leveranciers.
• Voortzetting van contracten en vergunningen: contracten met klanten, leveranciers en lopende vergunningen blijven in principe in stand. Dit zorgt voor continuïteit en tijdwinst.
• Fiscaal: als er sprake is van een belang van 5% of meer, valt de verkoopwinst voor de verkoper onder de deelnemingsvrijstelling. Dat betekent dat er geen vennootschapsbelasting verschuldigd is over de gerealiseerde meerwaarde. Pas bij uitkering van de opbrengst aan de aandeelhouder in privé, is belasting verschuldigd in box 2. Voor de koper geldt dat hij de betaalde koopprijs, ook voor eventuele goodwill, niet fiscaal kan afschrijven, omdat dit aangemerkt wordt als het opgeofferde bedrag voor de aandelen.

Voor de koper is het van groot belang om een volledig en helder beeld te hebben van wat er in de bv is ondergebracht en wat er daadwerkelijk wordt overgenomen. Een zorgvuldig due diligence-onderzoek (boekenonderzoek) door de koper en zijn adviseurs is daarbij onmisbaar. Dit onderzoek brengt bestaande risico’s in kaart en vormt de basis voor de verdere structurering van de koopovereenkomst. Denk aan bepalingen over de koopprijs, voorwaarden, garanties en vrijwaringen.

Wat is een activa/passiva-transactie (asset deal)?

Bij een asset deal worden alleen specifieke onderdelen van de bv verkocht, zoals machines, voorraden, contracten, software, klantenbestanden. De koper bepaalt welke activa en indien van toepassing welke passiva hij wil overnemen. Alles wat buiten de transactie valt, blijft achter bij de verkoper oftewel bij de bv zelf. Vergelijk het met de jas waarvan de inhoud van de zakken nu wel bekend is. De koper kiest alleen wat hij nodig heeft, terwijl de jas zelf in het bezit van de verkoper blijft.

Dit biedt voordelen voor de koper, zoals meer grip op wat hij overneemt en minder risico op het ‘meekopen’ van verborgen schulden of verplichtingen.

Er zijn echter ook aandachtspunten:

• Complexere overdracht: elke activa en/of passiva en contracten moeten afzonderlijk worden overgedragen. Dit kost meer tijd en administratieve handelingen.
• Medewerking & toestemming: de overdracht van contracten vereist de medewerking van de contractspartijen. Daarnaast moeten bepaalde vergunningen en subsidies vaak opnieuw worden aangevraagd of aangepast, met toestemming van de verstrekkende instantie.
• Personeel: ook moet je rekening houden met de gevolgen voor het personeel. Denk aan een mogelijke overgang van de onderneming in de zin van het arbeidsrecht en eventuele pensioenverplichtingen. Hierdoor kan het personeel (automatisch) mee overgaan naar de koper.
• Fiscaal: de verkoper betaalt vennootschapsbelasting over de opbrengsten van de verkochte onderneming. Als er sprake is van goodwill, wordt ook daarover vennootschapsbelasting geheven. Voor de koper geldt dat hij de betaalde goodwill fiscaal mag afschrijven, doorgaans over een termijn van tien jaar. Dat levert een toekomstig fiscaal voordeel op, al wordt dit voordeel gespreid over meerdere jaren.

Combinatie van structuren

Soms wordt gekozen voor een combinatie van beide overnamevormen. Dit komt met name voor bij transacties binnen concernstructuren met meerdere bv’s. Zo kan bij de ene vennootschap uitsluitend een activa/passiva-transactie plaatsvinden, terwijl bij een andere vennootschap juist wordt gekozen voor een aandelentransactie.

Een dergelijke gecombineerde structuur vereist duidelijke afspraken: welke onderdelen vallen onder welke transactie, en wat is de reden voor deze keuze? Financiële, fiscale, juridische en praktische overwegingen spelen daarbij vaak een doorslaggevende rol.

Aandachtspunten bij kiezen juiste structuur

De keuze voor de structuur van de overname wordt bepaald door een combinatie van financiële, fiscale, juridische en praktische overwegingen. Denk aan:

• Wat zijn de financieel en fiscale gevolgen voor beide partijen?
• Wat is het gewenste eigendomseffect?
• Zijn er risico’s die buiten de deal moeten blijven?
• Is overdracht van subsidies, vergunningen, contracten en/of personeel vereist?
• Hoeveel tijd is er beschikbaar voor het doorlopen van alle formaliteiten?
• Wat is de omvang van de transactie en welke transactiekosten zijn daarmee gemoeid? 

De structuur van een overname is geen juridische formaliteit, maar het fundament van de deal. Het bepaalt hoe risico’s verdeeld worden, hoe belastingen uitpakken en hoe soepel de overdracht verloopt. Zorg dat je de keuze die je maakt, goed documenteert. Dit voorkomt discussie achteraf en legt een stevig fundament onder de transactie.

Meer weten?

aaff is graag overal van betekenis. Door kennis te delen, advies te geven en te zorgen voor inzicht. De Legal M&A-specialisten van aaff Corporate Finance adviseren je vanaf het eerste moment over de juiste structuur, afgestemd op jouw situatie, doelen en onderneming. Zo zit jij goed voorbereid aan tafel bij één van de belangrijkste stappen in je ondernemersleven. Wil je hier meer over weten? Neem contact op met onze juridische adviseurs M&A