De MiCA-verordening: de concrete gevolgen voor cryptoaanbieders

Wat is MiCA in de praktijk

MiCA regelt in hoofdzaak twee dingen: 

1. de uitgifte, het aanbieden en – in bepaalde gevallen – de toelating tot de handel van cryptoactiva (met aanvullende eisen voor stablecoins) en; 
2. het verlenen van crypto-activadiensten door dienstverleners zoals exchanges, brokers, bewaarpartijen en handelsplatformen (CASP’s). Daarnaast bevat MiCA regels over onder meer informatieverstrekking, marktmisbruik en – voor bepaalde stablecoins – aanvullende organisatorische en prudentiële vereisten. 

Het doel is onder meer het vergroten van transparantie en het verbeteren van de bescherming van cliënten en consumenten, evenals het aanpakken van marktmisbruik.

Van DNB-registratie (Wwft) naar MiCA-vergunning of notificatie

Onder het oude Nederlandse regime moesten bepaalde cryptodienstverleners zich registreren bij De Nederlandsche Bank (DNB) op grond van de Wwft. Sinds MiCA van toepassing is, geldt voor het beroepsmatig aanbieden van crypto-activadiensten in beginsel een vergunningplicht onder MiCA. 

Voor bepaalde reeds gereguleerde financiële instellingen kan onder voorwaarden een notificatieregime gelden. In Nederland is de AFM het primaire loket voor CASP-vergunningen en notificaties. 

Voor partijen die vóór 30 december 2024 al actief waren en een DNB-registratie hadden, gold in Nederland een overgangstermijn. AFM communiceert dat deze groep uiterlijk per 30 juni 2025 een MiCA-vergunning of notificatie moet hebben om diensten te mogen blijven aanbieden. 

Een belangrijke consequentie van MiCA is het Europese paspoort: met een vergunning in één lidstaat kan een CASP, onder voorwaarden, zijn diensten grensoverschrijdend in andere EU-lidstaten aanbieden.

Toezicht in Nederland: AFM én DNB

MiCA leidt in Nederland tot een “twin peaks”-achtige verdeling. De AFM is vergunningverlenend voor CASP’s en houdt toezicht op de naleving van gedragsregels, waaronder eerlijke en niet-misleidende informatieverstrekking en normen rond marktintegriteit.

DNB heeft onder MiCA eveneens taken, maar de precieze taakverdeling hangt af van het type partij en de aard van de activiteit. DNB is in ieder geval verantwoordelijk voor het toezicht op uitgevers van EMT’s en ART’s (stablecoins) en is daarnaast betrokken bij bepaalde prudentiële en structuurtoetsen binnen het MiCA-kader.

Safeguarding, belangenconflicten en omgang met cliënttegoeden

MiCA bevat regels die raken aan de bescherming van cliënten, waaronder eisen aan de organisatie van de dienstverlener, de inrichting van processen en de manier waarop met cliëntactiva en belangenconflicten wordt omgegaan. In publieke communicatie is het belangrijk om geen absolute garanties te suggereren. MiCA betekent niet dat een aanbieder “altijd” verplicht is elke schade te vergoeden bij bijvoorbeeld een hack, maar het legt wél strikte verplichtingen op rond het beschermen en beheren van cliëntcrypto en het beheersen van risico’s. Bij incidenten kan aansprakelijkheid aan de orde zijn, afhankelijk van de verleende dienst, de feitelijke toedracht en de mate waarin aan MiCA-vereisten is voldaan.

Extra verplichtingen rond transacties en informatie

Naast MiCA speelt ook de EU-regelgeving over informatie die moet worden meegestuurd bij crypto-overdrachten (in de praktijk vaak aangeduid als de ‘travel rule’) een rol. 

Deze verplichtingen volgen niet uit MiCA zelf, maar uit de Transfer of Funds Regulation (TFR), die in de praktijk nauw samenhangt met MiCA. Op grond van deze regels moeten CASP’s bij crypto-overdrachten bepaalde informatie over verzender en ontvanger verzamelen, bewaren en – waar vereist – meesturen.

NFT’s en DeFi: wat valt buiten MiCA en wat niet altijd?

MiCA is in beginsel niet bedoeld voor volledig unieke NFT’s. Tegelijk is “NFT” geen automatisch vrijbrief-label: als tokens in de praktijk kenmerken hebben van (semi-)fungibiliteit of seriële uitgifte, kan de kwalificatie anders uitpakken. Ook DeFi valt vaak buiten MiCA wanneer er geen identificeerbare dienstverlener is die een gereguleerde crypto-activadienst beroepsmatig aanbiedt, maar de grensvragen zijn feitelijk en in ontwikkeling. Voor dit soort gevallen is een perimeteranalyse meestal verstandiger dan een algemene ja/nee-conclusie.

MiCA blijft doorontwikkelen via technische standaarden en guidance

MiCA werkt met technische standaarden en guidance die door Europese toezichthouders (zoals ESMA) worden aangevuld. In de praktijk gaat het daarbij onder meer om regulatory technical standards (RTS), implementing technical standards (ITS), registers, richtsnoeren en Q&A’s. ESMA publiceert onder meer informatie over implementatiemaatregelen en (interim) registers die samenhangen met MiCA. Dat betekent dat de hoofdlijnen nu vaststaan, maar dat uitwerking en toezichtpraktijk verder kunnen concretiseren.

Meer weten?

aaff is graag overal van betekenis. De juristen van aaff hebben uitgebreide kennis en ervaring op het gebied van cryptorecht en blockchain en kunnen jou bijstaan bij diverse vraagstukken in dit kader. Neem voor meer informatie of juridisch advies over cryptorecht en blockchain contact op met onze jurist ondernemingsrecht en ICT-recht.