Melkveehouderij in Portugal: intensief én onvergelijkbaar

Intensieve bedrijven op kleine percelen 

De bedrijven in Portugal zijn intensief, maar op een andere manier dan in Nederland. Ze werken op veel kleine percelen en gebruiken een strak schema van ‘double cropping’: in de winter gras, in de zomer maïs. Mest en kunstmest mogen in grote hoeveelheden worden toegepast. Mestbeperkingen of nitraatrichtlijnen kennen ze hier niet. Vergeleken met het Nederlandse mestbeleid voelt dit alsof je dertig jaar terug in de tijd stapt. En dat binnen dezelfde Europese Unie. 

Maïs als belangrijkste voerbron 

Rantsoenen bestaan hier voor zo’n 80% uit snijmaïs, aangevuld met stro, luzerne of graskuil. De ruwvoeropname is bescheiden en krachtvoer maakt soms meer dan de helft van het rantsoen uit. De maïsteelten zijn ook indrukwekkend. Dankzij de hoge bemestingsniveaus, een vruchtbare bodem en een gunstig klimaat in combinatie met irrigatie behalen sommige bedrijven meer dan 80 ton maïs per jaar. En dat naast meerdere sneden gras in de winter. Zaaizaadleveranciers doen hier goede zaken.  

Toch roept het ook de vraag op: wat gebeurt er als hier de milieuregels wél veranderen? 

Klimaatadaptatie? Portugese nuchterheid overheerst 

In de Portugese melkveesector is melkproductie onder warme omstandigheden de normaalste zaak van de wereld. Opvallend weinig bedrijven investeren echt in ‘cow cooling’. Bij 30 graden hoor je: “Het kan hier nog 10 graden warmer worden.” Waar wij in Noord-Europa bezorgd maatregelen nemen, is ‘een beetje hitte’ hier geen reden tot actie. 

Weinig duurzaamheidsdruk, maar voor hoe lang? 

Portugese bedrijven in de EDF-groep produceren gemiddeld 50.000 kilogram melk per hectare: 250% hoger dan het Nederlandse gemiddelde. Ondernemers voelen hier weinig maatschappelijke of politieke druk op het gebied van duurzaamheid of grondgebondenheid. Wellicht komt dat doordat men vooral voor de interne markt produceert en er nog een sterke verbinding is tussen de plattelandssamenleving en de bedrijven. Portugal en Spanje zijn samen netto zuivelimporteurs. Een belangrijk verschil met onze exportgerichte productie.

Inefficiënte coöperaties drukken de melkprijs 

De melkprijs wordt nog grotendeels op volume afgerekend. De 15 bedrijven in de Portugese EDF-groep produceren 10.473 kg meetmelk, waarbij aan de fabriek 3,74% vet en 3,28% eiwit wordt afgeleverd. Steeds meer afnemers stappen over op betaling op basis van vet en eiwit. Dat is een belangrijke en positieve ontwikkeling. Veel boeren zetten in op genetica om hun melkprijs te verbeteren. Maar het vraagt geduld: snelle resultaten zijn daarbij niet vanzelfsprekend. 

De melkverwerking is in handen van coöperaties, maar die zijn versnipperd en werken via overkoepelende structuren. Elke schakel houdt zijn eigen overhead én een breed merkenportfolio overeind. Resultaat? Hogere kosten en lagere uitbetalingen dan de marktpotentie. Volgens een kritische insider kost die inefficiëntie boeren zo meerdere centen melkgeld per liter. Een prikkel tot verandering lijkt echter afwezig.

Arbeid: lage lonen, lage productiviteit 

Personeel werkt zes lange dagen voor minder dan €1.000 per maand. Dat zie je terug in motivatie en productiviteit. Toch hebben bedrijven vaak veel moderne machines. Tijdens het congres hebben we meerdere bedrijven bezocht met minder dan 100 hectare grond, die beschikken over twee zelfrijdende hakselaars en vijf moderne trekkers. Mechanisatie lijkt een antwoord op arbeidsproblemen, maar is soms ook vooral een manier om succes te tonen.   

Ondernemen binnen je eigen realiteit 

Wat opviel tijdens dit congres: goede ondernemers benutten de kansen van hun specifieke omstandigheden. Ze kennen de risico’s, bouwen reserves in en hebben een plan B. Vanuit onze Nederlandse bril zijn er genoeg dingen aan te merken op hoe het hier gaat. Maar als een veehouder zijn eigen risico’s kent en bereid is ze te dragen, dan is daar heel weinig mis mee.

Het grootste risico voor Noord-Portugal? Dat de Europese milieuregelgeving ook hier zal gaan gelden. Dan is het gedaan met onbeperkt mest uitrijden en wordt de realiteit hier plots veel minder rendabel.  

Wat betekent dat voor nu? Doorgaan op de ingeslagen koers, optimaliseren en doen wat wél kan. Ook in Nederland.

Meer weten? 

aaff is graag overal van betekenis. Benieuwd hoe wij jouw melkveebedrijf van dienst kunnen zijn met onze expertise? Neem contact op met een van onze adviseurs.