Nieuwe richtlijn greenwashing: wat zijn kansen voor hightech maakindustrie?

Een richtlijn met scherpe randen

De richtlijn (EU) 2024/825 maakt deel uit van een bredere Europese ‘anti-greenwashing-strategie’ en is sinds maart 2024 in werking. De nieuwe regels worden echter pas toepasbaar vanaf 27 september 2026, nadat lidstaten de richtlijn uiterlijk 27 maart 2026 in hun nationale wetgeving hebben omgezet. In die tussenliggende periode verwacht de EU van bedrijven dat zij hun duurzaamheidscommunicatie herzien. De koers is duidelijk: claims moeten aantoonbaar juist zijn en mogen niet langer inspelen op algemene indrukken of marketingtaal die niet te verifiëren is. Dat geldt zowel online als offline, en ook voor verkoop via digitale platforms.

Wat verandert er voor duurzaamheidsclaims?

De EU maakt een scherpe knip tussen wat nog mag en wat verboden wordt. Generieke termen als ‘ecofriendly’, ‘green’ of ‘biodegradable’ zijn straks alleen toelaatbaar wanneer sprake is van erkende, uitzonderlijk goede milieuprestaties. Ook andere claims die het hele product of zelfs het hele bedrijf een duurzaam imago toedichten, mag je alleen nog gebruiken wanneer je dat met objectief bewijs onderbouwt.

Ook is het niet meer toegestaan om klimaatneutrale claims te baseren op CO₂-compensatie als deze uitsluitend steunen op compensatiemaatregelen en niet op daadwerkelijke emissiereducties. Dat raakt met name bedrijven die voor hun duurzaamheidscommunicatie tot nu toe sterk leunden op compensatieprojecten.

Daarnaast verplicht de richtlijn het gebruik van betrouwbare en erkende keurmerken. Eigen duurzaamheidslabels worden niet verboden, maar strikte voorwaarden gaan gelden. Onafhankelijke verificatie wordt de norm.

Van belang is dat deze richtlijn vooral bedoeld is om misleidende claims te voorkomen. De verdere technische uitwerking van hoe milieubeweringen precies moeten worden onderbouwd (bijvoorbeeld welke data nodig zijn en hoe verificatie plaatsvindt) wordt geregeld in een afzonderlijk wetgevingstraject: de zogeheten Green Claims Directive. Deze richtlijn is op dit moment nog in onderhandeling op EU-niveau en zal aanvullende verplichtingen introduceren voor expliciete milieuclaims.

De rol van informatie en transparantie

Waar veel bedrijven zich richten op marketingclaims, legt de richtlijn nadruk op de basis: duidelijke en volledige informatie voorafgaand aan de aankoop. Onder meer de reparatiemogelijkheden, de levensduur, de beschikbaarheid van onderdelen en de mate van circulariteit moet je beter inzichtelijk maken. Dat past in de bredere verschuiving van de EU om consumenten meer grip te geven op de duurzaamheid van producten.

Voor bedrijven betekent dit dat duurzaamheid niet meer kan worden behandeld als een aanvullend marketingthema, maar als een informatieplicht die net zo integraal is als prijs of specificaties.

Deze ontwikkeling sluit aan bij andere Europese regelgeving, zoals de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), die grotere ondernemingen verplicht om gestructureerd te rapporteren over duurzaamheid. Hoewel CSRD zich richt op bedrijfsrapportage en Richtlijn 2024/825 op consumentencommunicatie, versterken beide regimes elkaar: claims richting de markt moeten steeds vaker aansluiten op intern vastgelegde en controleerbare duurzaamheidsdata.

Wat betekent dit voor de hightech maakindustrie?

De hightech maakindustrie opereert in een markt die nadrukkelijk onder toezicht komt te staan. Veel technologiebedrijven claimen energiebesparing, efficiencywinst, circulariteit of een lagere CO₂-footprint. De nieuwe regels maken dat dergelijke claims volledig herleidbaar moeten zijn tot meetbare gegevens, liefst ondersteund door onafhankelijke verificatie.

Denk aan:

• producten die energie besparen door ontwerpkeuzes;
• componenten die recyclebaar zijn of bestaan uit gerecyclede materialen;
• systemen die de levensduur van apparaten verlengen of reparaties vereenvoudigen.

In alle gevallen is onderbouwing essentieel. De richtlijn maakt duidelijk dat breed geformuleerde duurzaamheidsvoordelen niet langer zonder nauwkeurige onderliggende data mogen worden gepresenteerd. Denk aan termen als ‘volledig recyclebaar’ of ‘klimaatneutraal geproduceerd’. Op deze manier wordt ook de supply chain nadrukkelijk onderdeel van de verantwoordelijkheid van de producent.

Digitaal opererende bedrijven moeten bovendien rekening houden met het feit dat ook online marktplaatsen een grotere verantwoordelijkheid krijgen voor correcte consumenteninformatie. Een onvolledige of misleidende claim kan dus bredere gevolgen hebben dan voorheen.

Daarnaast krijgen producenten in toenemende mate te maken met productgerelateerde duurzaamheidsregels, zoals de Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR). Ook deze regelgeving draagt bij aan de verwachting dat duurzaamheidsclaims direct gekoppeld zijn aan aantoonbare producteigenschappen.

Handhaving en toezicht

De nationale autoriteiten krijgen zwaardere bevoegdheden om op te treden tegen misleidende duurzaamheidscommunicatie. Niet alleen boetes, maar ook publicatie van overtredingen en andere handhavingsinstrumenten liggen op tafel. De richtlijn maakt duidelijk dat preventie de voorkeur heeft, maar dat streng optreden volgt wanneer bedrijven achterblijven.

Vooruitkijken: risico’s én kansen

Hoewel de nieuwe richtlijn streng is, biedt zij juist voor de hightech maakindustrie kansen. Bedrijven die hun duurzaamheidsclaims scherp formuleren, onderbouwen en transparant communiceren, onderscheiden zich in een markt waar greenwashing steeds minder wordt geduld. Helderheid en feitelijkheid worden een concurrentievoordeel.

De komende periode is daarom een goed moment om interne documentatie, productinformatie, keteninzicht en marketingclaims kritisch door te lichten. Niet alleen vanwege Richtlijn 2024/825, maar ook met het oog op de aankomende Green Claims Directive en de samenloop met CSRD en productregelgeving. Een consistente en verifieerbare duurzaamheidsstrategie versterkt je reputatie en helpt om stevig gepositioneerd te blijven in een markt die razendsnel professionaliseert.

Meer weten?

aaff is graag overal van betekenis. Door kennis te delen, advies te geven en voor inzicht te zorgen. Wil je meer informatie over de richtlijnen voor greenwashing? De juristen van aaff hebben uitgebreide kennis en ervaring op dit gebied en helpen je graag verder.