Fiscale vrijstellingen overdrachtsbelasting landbouwgrond staan ter discussie

Uit een nieuw onderzoek van SEO blijkt dat zes van de zeven fiscale regelingen voor bos, natuur en landbouwgrond volgens de onderzoekers niet doeltreffend en doelmatig genoeg zijn. Het kabinet bekijkt daarom of deze regelingen worden aangepast, hervormd of afgeschaft. 

Vrijstellingen ter discussie

Vooral de cultuurgrondvrijstelling en de kavelruilvrijstelling in de overdrachtsbelasting staan ter discussie. Deze regelingen maken het nu fiscaal aantrekkelijker om landbouwgrond te kopen, te ruilen of langdurig te verpachten. Volgens het onderzoeksrapport sluiten de oorspronkelijke doelen van deze vrijstellingen niet meer goed aan op de praktijk. De herverkavelingsvrijstelling vormt de uitzondering. Die regeling wordt juist wel als doeltreffend en doelmatig gezien en lijkt daardoor minder ter discussie te staan.

Waarom de cultuurgrondvrijstelling belangrijk is

Door deze regeling hoef je bij de aankoop van landbouwgrond onder voorwaarden geen overdrachtsbelasting te betalen. Dat maakt het makkelijker om grond te kopen of langdurig te verpachten aan een landbouwbedrijf. Juist nu het algemene tarief van de overdrachtsbelasting steeg naar 10,4%, is het belang van deze vrijstelling groot.

Vraagtekens bij oorspronkelijke doel

Het onderzoeksrapport zet vraagtekens bij het oorspronkelijke doel van de regeling: verbetering van de landbouwstructuur. Daarom adviseren zij afschaffing of aanpassing. Tegelijkertijd zijn er ook duidelijke argumenten om de vrijstelling te behouden. De regeling ondersteunt de mobiliteit van grond en kan bijdragen aan ontwikkelingen zoals extensiever grondgebruik en kringlooplandbouw. Ook bij bedrijfsopvolging binnen familiebedrijven kan het wegvallen van de vrijstelling leiden tot extra belastingdruk. De discussie gaat dus niet alleen over fiscale regels, maar ook over de praktische gevolgen voor boerenbedrijven en de sector als geheel.

De kavelruilvrijstelling ligt ook onder het vergrootglas

SEO beoordeelt ook de kavelruilvrijstelling kritisch. Deze regeling maakt het mogelijk om gronden, en in sommige gevallen ook gebouwen en erf, binnen de landbouwsector te ruilen. Hoewel de voorwaarden sinds 2025 al flink zijn aangescherpt, vindt het onderzoeksrapport dat het doel van de regeling onvoldoende helder is. Ook hier adviseren zij afschaffing of aanpassing. De herverkavelingsvrijstelling krijgt juist een positievere beoordeling, omdat je deze alleen toepast als er aantoonbaar sprake is van verbetering van het landelijk gebied.

Welke andere fiscale regelingen spelen mee?

Ook de bosbouwvrijstelling krijgt in de evaluatie een negatieve beoordeling. SEO adviseert om deze regeling af te schaffen. Positiever is het rapport over de vrijstelling voor bepaalde natuurbeheersubsidies en de vrijstelling voor bos- en natuurgronden in box 3. Deze regelingen lijken vooralsnog minder in gevaar.

Wat kun je nu doen als landbouwondernemer?

Rond Prinsjesdag 2026 wordt duidelijk welke fiscale regelingen blijven bestaan en welke de overheid aanpast. Voor de landbouwsector is dat een belangrijk moment. Verandert de cultuurgrondvrijstelling of verdwijnt die helemaal, dan kan dat direct gevolgen hebben voor grondtransacties, kavelruil en zelfs bedrijfsoverdracht.

Meer weten?

aaff is graag overal van betekenis. Heb je plannen voor grondkoop, verpachting, kavelruil of bedrijfsoverdracht? Houd dan de ontwikkelingen goed in de gaten. Zo voorkom je verrassingen als het kabinet later toch besluit de vrijstellingen overdrachtsbelasting voor de landbouw af te schaffen. Neem voor meer advies contact op met de specialisten van aaff.