Prinsjesdag: de plannen voor de agrarische sector in 2026

Nederland van het slot? Wel geld, nu de plannen nog

Prinsjesdag 2025 markeert een nieuwe fase in het stikstof- en natuurbeleid. De Ministeriële Commissie Economie en Natuurherstel (MCEN) presenteert een ambitieuze viersporenaanpak om Nederland ‘van het slot’ te halen. Maar hoewel er geld is vrijgemaakt en plannen zijn aangekondigd, is de daadwerkelijke uitvoering nog onzeker. De Tweede Kamer zal zich in een debat buigen over de voorstellen, die zij nog verder moeten uitwerken.

De MCEN richt zich op vier sporen:

1. Hervorming van het vergunningenstelsel
   Via een actieprogramma vergunningverlening, gestart in 2025, werkt het kabinet aan oplossingen binnen en buiten het huidige systeem. Denk aan een rekenkundige ondergrens, verbeterde natuurdoelanalyses en spoed-AMVB’s voor kleine uitstoters. Ook wordt gewerkt aan een spoedwet als alternatief voor de kritische depositiewaarden (KDW).
    
2. Vermindering van stikstofuitstoot
   De aanpak rust op drie pijlers: doelsturing op bedrijfsniveau, landelijke maatregelen en gebiedsspecifieke oplossingen. Boeren krijgen meer ruimte om zelf invulling te geven aan emissiereductie, terwijl er ook middelen zijn voor vrijwillige beëindiging, extensivering en agrarisch natuurbeheer. Tussen 2026 en 2030 wordt €100 miljoen extra geïnvesteerd in natuurherstel.
    
3. Maatschappelijke impact van juridische uitspraken
   De rechterlijke uitspraken over stikstof hebben grote gevolgen gehad. Het kabinet zoekt naar juridische en beleidsmatige oplossingen die ruimte bieden voor economische ontwikkeling zonder de natuur uit het oog te verliezen.
    
4. Europese inzet
   Nederland zet in op meer beleidsruimte en samenwerking op Europees niveau, met als doel juridisch houdbare en realistische kaders.

Geld is er, maar plannen nog niet rond

Hoewel het kabinet middelen heeft overgeboekt van de begroting van Financiën naar Landbouw, zijn de plannen nog niet volledig uitgewerkt. Of deze minister de uitvoering nog in gang kan zetten, of dat dit aan een volgend kabinet is, blijft onzeker.

Breder landbouwbeleid: geen rode diesel, wel ondersteuning 

Naast de stikstofaanpak werkt het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) aan een Landelijk Crisisplan Voedselzekerheid en een Nationale Voedselstrategie, die zij eind 2025 naar de Kamer sturen. In 2026 volgt een actiegerichte uitvoeringsagenda.

Ook de terugkeer van rode diesel, afgesproken in het hoofdlijnenakkoord, blijkt juridisch en uitvoeringstechnisch complex. In plaats daarvan wordt het beschikbare budget ingezet voor robotisering en digitalisering. Geld om boeren, tuinders en loonwerkers financieel te ondersteunen via onder meer het GLB, het Groenfonds, klimaatadaptatie en innovatie.

Investeren in toekomstbestendige landbouw

In 2026 zet LVVN in op:

• herziening van de pachtwetgeving, met langjarige pacht als norm;
• financieringsondersteuning via het Investeringsfonds Duurzame Landbouw en borgstellingsregelingen;
• verdienmodellen versterken door multifunctionele landbouw en inspelen op arbeidsmarktkrapte;
• psychosociale ondersteuning, onder andere via Taboer;
• sociaal-economische begeleiding via het programma BoerenPerspectief.

Bekijk alle fiscale wijzigingen uit het Belastingplan 2026

Meer weten?

aaff is graag overal van betekenis. Wil je meer weten over onze dienstverlening? Neem contact op met een van onze specialisten.