Nieuw Douanewetboek: zo bereid je je logistieke organisatie voor

Data wordt de nieuwe motor van de logistiek

Jarenlang draaide logistiek vooral om het organiseren van goederenstromen. Transport, opslag, documenten en douaneaangiften vormden de basis van de dienstverlening. Met het nieuwe Douanewetboek verschuift de focus naar betrouwbaar informatiebeheer.

De Europese Commissie werkt aan een datagedreven douanesysteem waarin gegevens over goederen, oorsprong, waarde, vergunningen en compliance samenkomen in de EU Customs Data Hub. Deze gegevens zijn realtime beschikbaar voor analyses, toezicht en risicobeoordelingen. Daardoor wordt de traditionele douaneaangifte minder bepalend.

Voor jouw organisatie betekent dit dat vragen als deze steeds belangrijker worden:

• Zijn je gegevens volledig en betrouwbaar?
• Kun je afwijkingen snel signaleren?
• Heb je voldoende grip op je supply chain?
• Kunnen systemen realtime informatie uitwisselen?

Logistiek, compliance en IT groeien hierdoor steeds meer naar elkaar toe. Datakwaliteit is niet langer alleen een operationeel onderwerp, maar een strategische factor voor je hele organisatie.

Ondernemers die nu investeren in datakwaliteit en samenwerking binnen de keten, kunnen processen slimmer inrichten, risico's beter beheersen en klanten sneller bedienen.

Niet de grootste speler wint, maar de slimste

Veel ondernemers denken dat vooral grote logistieke bedrijven voordeel hebben van de nieuwe regels. In de praktijk draait het straks vooral om de kwaliteit van je data en processen.

Organisaties die betrouwbare en controleerbare gegevens kunnen aanleveren en voldoen aan de vereiste voorwaarden, krijgen toegang tot vereenvoudigde douaneprocedures. In bepaalde situaties kunnen goederen zelfs sneller worden vrijgegeven. Dat kan leiden tot lagere kosten, minder vertragingen en een sterkere concurrentiepositie.

Ook de toegevoegde waarde van logistieke dienstverlening verandert. Routinematig werk wordt steeds verder geautomatiseerd. Juist kennis van douanezaken, compliance, oorsprongsregels en risicobeheersing maakt straks het verschil.

Een gespecialiseerde expediteur die klanten inzicht geeft in oorsprong, classificatie en productcompliance kan daardoor meer waarde bieden dan een grotere concurrent die zich uitsluitend richt op transport.

Kleine expediteurs staan voor belangrijke keuzes

Voor kleine en middelgrote expediteurs brengt het nieuwe Douanewetboek extra uitdagingen met zich mee.

Investeringen zijn vaak nodig in:

• datagovernance;
• cybersecurity;
• systeemintegraties;
• complianceprocessen;
• specialistische douane- en handelskennis.

Niet iedere organisatie kan deze investeringen eenvoudig combineren met de dagelijkse bedrijfsvoering. Daarom verwachten veel marktpartijen verdere consolidatie binnen de sector.

Tegelijkertijd ontstaan er kansen voor gespecialiseerde ondernemingen. Vooral in sectoren waar regelgeving en compliance een grote rol spelen, zoals food, farmacie, chemie, hightech en defensiegerelateerde goederen.

Indirecte vertegenwoordiging vraagt om nieuwe afwegingen

Ook de rol van de douane-expediteur verandert.

Indirecte vertegenwoordiging was jarenlang een vanzelfsprekend onderdeel van de dienstverlening. Onder het nieuwe systeem neemt de nadruk op aansprakelijkheid en datakwaliteit toe.

Daardoor worden vragen als deze belangrijker:

• Kun je vertrouwen op de aangeleverde gegevens?
• Is het aansprakelijkheidsrisico acceptabel?
• Zijn voldoende bewijsstukken beschikbaar?

Dit kan ertoe leiden dat expediteurs kritischer kijken naar nieuwe én bestaande klantrelaties. De kwaliteit van data wordt steeds vaker een voorwaarde voor samenwerking.

Trust & Check zorgt voor een nieuwe kopgroep

Een belangrijke ontwikkeling binnen de hervorming van de Europese douanewetgeving is de introductie van de Trust & Check Trader-status.

Deze status gaat verder dan de huidige AEO-certificering. Organisaties moeten aantonen dat zij hun processen uitstekend beheersen en vrijwel realtime gegevens kunnen aanleveren.

Daar staan belangrijke voordelen tegenover:

• minder controles;
• snellere goederenafhandeling;
• lagere administratieve lasten.

Hierdoor ontstaat een duidelijke scheiding tussen organisaties die hun data en processen op orde hebben en organisaties die achterblijven. Investeren in datakwaliteit is daardoor geen luxe meer, maar een strategische keuze.

Begin vandaag met de voorbereiding

De invoering van het nieuwe systeem verloopt gefaseerd. Voor e-commerce start de EU Customs Data Hub naar verwachting in 2028. Vanaf 2031 begint een overgangsperiode en vanaf 2034 moet het datagedreven systeem de nieuwe standaard worden.

Hoewel deze data nog enkele jaren vooruit liggen, kost voorbereiding tijd.

Kijk daarom nu al kritisch naar:

• de kwaliteit van je data;
• bestaande compliancerisico's;
• contracten met klanten en leveranciers;
• de inzet van indirecte vertegenwoordiging;
• AEO- en Trust & Check-ambities;
• governance rondom douane-, product- en btw-data.

Wie vandaag begint, heeft straks meer ruimte om keuzes te maken en risico's te beperken.

Wat betekent dit voor jouw organisatie?

Het nieuwe Douanewetboek raakt meer dan alleen je douaneprocessen. Ook je databeheer, compliance, contracten, systemen en risicobeheersing krijgen een grotere rol.
Onze ervaring is dat de grootste uitdagingen vaak niet operationeel, maar strategisch zijn. Daarom is het belangrijk om tijdig inzicht te krijgen in de gevolgen voor jouw organisatie en supply chain. Organisaties die investeren in betrouwbare data, sterke processen en goede compliance bouwen aan een voorsprong in een steeds meer datagedreven logistieke sector.

Meer weten?

aaff is graag overal van betekenis. Wil je je verder verdiepen in de ontwikkelingen binnen transport en logistiek? Luister dan naar onze podcast 'Samen onderweg: de kracht van expertise in een sector vol beweging'. Of heb je vragen over het nieuwe Douanewetboek, datagovernance of de gevolgen voor jouw logistieke organisatie? Neem dan contact op met onze specialisten.