Wat is een bouwwerk volgens de Wkb?

Of iets juridisch een bouwwerk is, bepaalt of de regels vanuit de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) voor jou gelden. Dat raakt zowel de kwaliteitsborging tijdens de bouw als de aansprakelijkheid na oplevering. Maar wanneer is er precies sprake van een bouwwerk volgens de Wkb?

Wanneer is er sprake van een bouwwerk volgens de Wkb?

De afgelopen twee jaar is er al de nodige discussie geweest over wat precies als ‘bouwwerk’ moet worden gezien. Bij de behandeling van de Wet kwaliteitsborging (Wkb) gaf de minister aan dat de definitie gelijk is aan die in de Omgevingswet. Er zijn inmiddels verschillende gerechtelijke uitspraken gedaan waarin de rechter zich uitlaat over het bouwwerkbegrip.

Wat zeggen rechters tot nu toe?

Een aantal voorbeelden uit de rechtspraak:

• Bij de installatie van zonnepanelen op een gebouw oordeelde een rechtbank dat sprake was van een bouwwerk (ECLI:NL:RBZWB:2025:4878).
• In een andere zaak, over gebreken aan een zeiljacht, kwam de rechter juist tot de conclusie dat geen sprake was van een bouwwerk. Daarbij werd gekeken naar de definitie uit de Omgevingswet (ECLI:NL:RBZWB:2025:6799).
• Ook bij werkzaamheden aan de dakbedekking van een bedrijfspand werd geoordeeld dat deze werkzaamheden wél als bouwwerk moeten worden gezien (ECLI:NL:RBOVE:2025:5429).

Samengevat: de rechtspraak laat zien dat er nog geen vaste lijn is in de beoordeling van welke activiteiten als bouwwerk worden aangemerkt en welke niet. Ook moet nog worden beslist of de definitie uit de Omgevingswet leidend is, of dat het bouwwerkbegrip ruimer moet worden geïnterpreteerd. 

Juridische gevolgen van een ‘bouwwerk’ onder de Wkb

Wanneer een bouwactiviteit als bouwwerk volgens de Wkb wordt gezien, moet je rekening houden met het stelsel van kwaliteitsborging in de bouw. Een bouwwerk zoals een grondgebonden woning valt onder gevolgklasse 1. Dat betekent onder meer dat:

• er minimaal vier weken vóór de start van de bouw een bouwmelding bij de gemeente moet worden gedaan;
• de initiatiefnemer verplicht is een onafhankelijke kwaliteitsborger in te schakelen.

Deze verplichtingen gelden voor alle gevolgklasse 1-bouwwerken.

Aansprakelijkheid na oplevering

Een ander belangrijk aandachtspunt bij een bouwwerk betreft de aansprakelijkheid van de aannemer bij oplevering. Sinds de invoering van de Wkb blijft de aannemer aansprakelijk voor:

• verborgen gebreken; 
• (zichtbare) gebreken die de opdrachtgever redelijkerwijs had kunnen ontdekken bij oplevering maar niet ontdekt heeft.

De bewijslast ligt bij de aannemer. De aannemer moet kunnen aantonen dat het gebrek bij oplevering al bekend was bij de opdrachtgever. Daarom is het verstandig om een opleverdossier te gebruiken en dit samen met de opdrachtgever vast te leggen. Zo kan de aannemer beter aan zijn bewijslast voldoen.

Let op: deze aansprakelijkheidsregeling geldt alleen voor aannemingsovereenkomsten die op of na 1 januari 2024 zijn gesloten.

Meer weten?

aaff is graag overal van betekenis. Of je nu aannemer of opdrachtgever bent: het is belangrijk om te weten of jouw activiteit juridisch als bouwwerk onder de Wkb wordt gezien. Heb je vragen of twijfel je? aaff denkt graag met je mee. Neem contact op met onze juristen.