Is een meewerkend familielid ook werknemer?

Wanneer is sprake van een arbeidsovereenkomst?

De wet stelt duidelijke voorwaarden aan het bestaan van een arbeidsovereenkomst. Er moet sprake zijn van de volgende vier elementen:

• de verplichting om (persoonlijke) arbeid te verrichten;
• gedurende een zekere tijd;
• de verplichting tot het betalen van loon;
• en de aanwezigheid van een gezagsverhouding.

Bij de beoordeling of sprake is van een arbeidsovereenkomst worden alle gemaakte afspraken en omstandigheden meegewogen. Het gaat niet alleen om wat er op papier staat, maar vooral om hoe partijen in de praktijk samenwerken.

De zaak: meewerkende partner vordert loon

In deze zaak werkte een man sinds 2019 mee in het bedrijf van zijn partner. Er was een schriftelijke arbeidsovereenkomst opgesteld en er werden maandelijks bedragen uitbetaald die als loon werden aangemerkt. De man verrichtte uiteenlopende werkzaamheden voor de onderneming, was aanwezig bij vergaderingen en gaf onder meer gym en voetbaltrainingen.

Toen de relatie tussen de partners verslechterde en uiteindelijk een echtscheiding volgde, werd de loonbetaling stopgezet. Dat leidde tot een juridisch geschil over de vraag of er daadwerkelijk sprake was van een arbeidsovereenkomst. En dus of er recht was op loon.

De man stelde dat hij verplicht werkzaamheden verrichtte en daarvoor loon ontving. Volgens hem werd voldaan aan de wettelijke criteria van arbeid, loon en gezag, en had hij daarom recht op doorbetaling van salaris. De ex-partner stelde namens de onderneming dat er nooit sprake was geweest van een echte arbeidsovereenkomst.

Wat oordeelde de rechter?

De kantonrechter beoordeelde de feitelijke situatie en kwam tot de conclusie dat geen sprake was van een arbeidsovereenkomst. Daarbij speelde onder meer mee dat:

• niet duidelijk was welke werkzaamheden verplicht moesten worden verricht;
• de man veel vrijheid had in de uitvoering van het werk;
• er geen administratie werd bijgehouden van werktijden, vakantiedagen of ziekmeldingen;
• de betalingen vooral waren bedoeld om het gezinsinkomen fiscaal gunstig te verdelen.

Omdat de rechter niet kon vaststellen dat er sprake was van arbeid, loon en een gezagsverhouding in de zin van de wet, was het oordeel dat er geen arbeidsovereenkomst bestond. De loonvordering werd daarom afgewezen.

Waarom is dit belangrijk voor ondernemers?

In veel familiebedrijven werken partners of andere familieleden mee in de onderneming. Dat kan praktisch of fiscaal aantrekkelijk zijn, maar kan achteraf ook tot discussie leiden over de juridische kwalificatie van de arbeidsrelatie.

In deze zaak oordeelde de rechtbank dat een gezagsverhouding binnen een huwelijk niet als vanzelfsprekend wordt aangenomen. Het uitgangspunt is sinds 2015 echter dat er sprake is van een dienstbetrekking, tenzij aannemelijk kan worden gemaakt dat de familierelatie overheerst.

Stel je als werkgever dat er géén sprake is van een gezagsverhouding, dan ligt de bewijslast bij jou. Het is daarom belangrijk om deze onderbouwing goed vast te leggen, bijvoorbeeld met het oog op een controle door de Belastingdienst.

Grote gevolgen bij een verkeerde beoordeling

Wordt achteraf geoordeeld dat iemand wél werknemer is, dan kan dat verstrekkende gevolgen hebben, zoals:

• loondoorbetaling tijdens ziekte;
• ontslagbescherming;
• opbouw van wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen;
• verplichte afdracht van premies werknemersverzekeringen;
• verplichte afdracht van pensioenpremies;
• en een transitievergoeding bij ontslag.

Het omgekeerde risico bestaat ook. Wordt een meewerkend familielid verloond en worden premies werknemersverzekeringen (zoals WW en WIA) afgedragen, maar oordeelt UWV later bij een uitkeringsaanvraag dat er géén sprake is van een arbeidsovereenkomst, dan bestaat er geen recht op een uitkering. Dit ondanks het feit dat wel premies zijn betaald.

Voorkom discussie en financiële schade achteraf

Wil je dat je partner of kind meewerkt in je onderneming? Dan is het belangrijk om vooraf duidelijke afspraken te maken en deze zorgvuldig vast te leggen. Zo voorkom je discussie achteraf en onjuiste verloning. De juristen arbeidsrecht en specialisten loonheffingen van aaff helpen je graag bij het beoordelen van de arbeidsrelatie en het vastleggen van de juiste afspraken.

Meer weten?

aaff is graag overal van betekenis. Door kennis te delen, advies te geven en te zorgen voor inzicht. Heb je vragen over de status van een meewerkend familielid? Neem gerust contact op met onze juristen arbeidsrecht.