Biologische bedrijven ook hard geraakt door nieuwe stikstof- en klimaatmaatregelen

GVE voldoet, CO₂ fors boven norm

In onderstaande tabel staan de belangrijkste indicatoren uit het aaff dashboard. De CO₂-uitstoot ligt met 112,1  kg CO₂-eq per fosfaatrecht ruim boven de voorgestelde norm van 92,0 kg CO₂-eq per fosfaatrecht. Om op de norm te komen is een reductie van 20,1 kg CO₂-eq per fosfaatrecht nodig; dat is circa 18% van de huidige waarde.

Tabel 1. Kernindicatoren uit het aaff-stikstofdashboard compact biologisch, voorbeeldbedrijf 2025.

GVE-norm geen belemmering

Het voorbeeldbedrijf scoort met 1,54 GVE per hectare ruim onder de norm van 2,60 GVE per hectare. Voor dit bedrijf is volgens de dashboardanalyse geen extra grond nodig vanwege overschrijding van de GVE-norm. De opgave om te kunnen voldoen aan de NH3- en CO2-norm is voor dit bedrijf met managementmaatregelen niet te realiseren.

NH₃ aandachtspunt, maar technisch beter te realiseren

De ammoniakuitstoot ligt met 0,250 kg NH₃ per fosfaatrecht boven de norm van 0,164 kg NH₃ per fosfaatrecht in 2025. Dat is een duidelijke overschrijding. Tegelijkertijd is NH₃ in veel situaties concreter te reduceren via emissiearme stalsystemen, voerspoor, aanpassingen in mestopslag, vloeren, mestschuiven, managementmaatregelen en gerichte stalinnovatie. Deze maatregelen vragen investeringen, maar bieden ondernemers wel een duidelijker handelingsperspectief dan de klimaatopgave.

CO₂-norm grootste bottleneck

De CO₂-norm is het zwaarste knelpunt. Het bedrijf komt uit op 112,1 kg CO₂-equivalent per fosfaatrecht, tegenover een norm van 92,0 kg. Om aan de norm te voldoen moet de uitstoot met 20,1 kg CO₂-equivalent per fosfaatrecht dalen. Dat komt neer op ongeveer 18% reductie ten opzichte van de huidige waarde. Voor biologische bedrijven is dit complex, omdat de CO₂-footprint hoger uitkomt door een lagere melkproductie per koe, structuurrijker (gras) rantsoen door geen kunstmest, bodemprocessen, voerproductie en de totale bedrijfsopzet.

Paradox voor biologische landbouw

Hierdoor ontstaat een paradox in het beleid. De overheid stimuleert duurzame en biologische landbouw vanwege voordelen rond biodiversiteit, bodemkwaliteit, dierenwelzijn en grondgebondenheid. Tegelijkertijd kan een generieke CO₂-norm juist deze bedrijven hard raken. Het risico is dat duurzame koplopers worden afgeremd doordat één emissie-indicator zwaarder weegt dan de bredere maatschappelijke prestaties van het bedrijf.

Voorkom rem op landbouwtransitie

De overheid stimuleert al jaren de omschakeling naar biologische landbouw en een duurzamere gangbare landbouw. Wanneer juist deze bedrijven disproportioneel worden geraakt door generieke klimaat- en stikstofnormen, ontstaat een tegenstrijdig beleidsbeeld. Het risico bestaat dat ondernemers minder bereid zijn om te investeren in duurzame productiesystemen. Zorg daarom dat regelgeving aansluit bij de lange termijnvisie op landbouwtransitie en een realistische uitvoering in de praktijk.

Conclusie

De analyse maakt duidelijk dat biologische bedrijven niet automatisch worden ontzien door nieuwe stikstof- en klimaatmaatregelen. In dit voorbeeld wordt de GVE-norm ruim gehaald, maar liggen NH₃ en vooral CO₂ boven de norm. De CO₂-opgave vraagt een forse krimp van de huidige uitstoot en vormt daarmee de grootste uitdaging. Zonder maatwerk dreigt beleid, dat bedoeld is om landbouw te verduurzamen, juist ook de bedrijven te raken die al extensief en grondgebonden werken. De intensievere melkveebedrijven worden nog harder geraakt omdat die ook nog een forse uitdaging hebben op de scherpe grondgebondenheidsnorm van 2,6 GVE per hectare.

Meer weten?

aaff is graag overal van betekenis. Heb je een vraag over stikstof- en klimaatmaatregelen voor jouw melkveebedrijf? Neem dan contact op met onze specialisten.